Większość kredytów gotówkowych ma prowizję. Przez lata banki pozwalały ją „doliczyć” do kredytu, zamiast pobierać ją z góry. Wygodne rozwiązanie miało jednak haczyk: od doliczonej prowizji bank liczył takie same odsetki jak od pieniędzy wypłaconych klientowi. Kredytobiorca płacił więc odsetki także od kwoty, której nigdy nie dostał do ręki. 23 kwietnia 2026 r. Trybunał Sprawiedliwości UE orzekł w sprawie C-744/24, że tak robić nie wolno.
Teraz banki wykonują ten wyrok, a klienci dostają SMS-y i e-maile w rodzaju: „Przestaliśmy naliczać odsetki od kredytowanych kosztów Twojej pożyczki”. Redakcja otrzymała zrzuty ekranu takich wiadomości, oznaczonych jako korespondencja mBanku i PKO BP. Wiele osób odczytuje je jako koniec sporu z bankiem. To błąd: zwrot obejmuje tylko część odsetek, zwykle za kilka miesięcy, i nie ma nic wspólnego z sankcją kredytu darmowego (SKD), czyli mechanizmem, po którym klient oddaje bankowi tylko pożyczony kapitał, bez odsetek i prowizji.
Najważniejszy wniosek jest prosty. Przyjęcie zwrotu nie zamyka drogi do sprawdzenia umowy. Jeżeli umowa ma wady, a termin nie minął, nadal można dochodzić SKD. Sam SMS nie jest jednak dowodem, że taka sprawa skończy się wygraną.
Na czym polegał problem i co dokładnie orzekł TSUE
Mechanizm najłatwiej pokazać na liczbach. Klient chce pożyczyć 50 000 zł, a prowizja wynosi 5 000 zł. Zamiast płacić ją od razu, doliczana jest do kredytu, więc umowa opiewa na 55 000 zł, a klient dostaje na konto 50 000 zł. Bank liczył jednak odsetki od pełnych 55 000 zł. Spór dotyczy odsetek od tych dodatkowych 5 000 zł, a nie samej prowizji ani odsetek od pieniędzy, które klient faktycznie otrzymał.
Sprawa C-744/24 dotyczyła kredytu udzielonego przez Bank Pekao, w którym kredytem sfinansowano składkę ubezpieczeniową. Trybunał uznał, że oprocentowanie można stosować tylko do kwoty faktycznie udostępnionej konsumentowi. Kwot przeznaczonych na pokrycie kosztów kredytu, takich jak ubezpieczenie czy opłaty, bank nie może oprocentowywać według stopy z umowy. Zarazem TSUE zaznaczył w komunikacie prasowym, że bank może te koszty uwzględnić inaczej, na przykład przez proporcjonalnie wyższe oprocentowanie kredytu. Dla przyszłych klientów oznacza to raczej zmianę konstrukcji ofert niż tańsze kredyty.
Warto też nie mylić banków. Bank Pekao S.A. i PKO Bank Polski to dwa różne podmioty. Wyrok zapadł w sprawie Pekao, ale wykładnia Trybunału dotyczy wszystkich kredytodawców stosujących podobny mechanizm, dlatego wiadomości wysyłają także inne banki.
Trybunał wyjaśnia prawo Unii, ale nie rozstrzyga konkretnych sporów i nie zasądził zwrotu pieniędzy wszystkim kredytobiorcom. O tym, jakie skutki wyrok ma w danej sprawie, decyduje polski sąd. Związek Banków Polskich podkreśla, że C-744/24 dotyczy wyłącznie naliczania odsetek od kredytowanych kosztów i sam nie przesądza o SKD. Część prawników reprezentujących konsumentów uważa inaczej. Wyroku nie należy więc przedstawiać jako automatycznego „darmowego kredytu” dla każdego, kto płacił odsetki od prowizji.
Co napisały mBank i PKO BP
W wiadomości przypisywanej mBankowi bank powołuje się na wyrok C-744/24 i informuje o zmianie sposobu liczenia odsetek. Kluczowe fragmenty brzmią tak:
„zmieniliśmy sposób liczenia odsetek od skredytowanych kosztów kredytu.”
„Do tej pory naliczaliśmy odsetki od całej kwoty kredytu, również od tych kosztów. Dlatego zwróciliśmy Ci część odsetek za okres od 23 kwietnia do 5 października 2026 r.”
„Pieniądze przekazaliśmy na rachunek do spłaty kredytu. Zwrot zobaczysz w historii tego rachunku.”
„Po spłacie każdej kolejnej raty zwrócimy Ci odsetki, które przypadają na skredytowane koszty kredytu.”
Bank zwraca więc tylko tę część odsetek, która przypadała na koszty sfinansowane kredytem, na przykład na prowizję. Oprocentowanie reszty kredytu się nie zmienia. Zapowiedź „zwrotów po każdej racie” oznacza, że klient nadal płaci ratę w dotychczasowej wysokości, a bank oddaje mu potem nadwyżkę. Żeby sprawdzić, czy wszystko się zgadza, trzeba więc porównywać obie operacje: zapłaconą ratę i późniejszy zwrot. Drugi zrzut przedstawia SMS oznaczony „PKO BP”. Po usunięciu numeru pożyczki jego treść wygląda tak:
„Przestaliśmy naliczać odsetki od kredytowanych kosztów Twojej pożyczki”
„Zaktualizowaliśmy harmonogram spłaty. Zapłacone odsetki od tej części pożyczki za okres od 23.04.2026 r. do 02.10.2026 r. przekażemy na konto do spłaty pożyczki. Powiadomimy Cię o tym.”
„Przekażemy je automatycznie, nie musisz podejmować dodatkowych działań.”
Zdanie „nie musisz podejmować dodatkowych działań” dotyczy wyłącznie odebrania tego konkretnego zwrotu: pieniądze wpłyną bez wniosku. Nie jest to informacja, że umowa jest w porządku ani że klient nie ma innych roszczeń. Inaczej niż mBank, PKO BP od razu zmienia harmonogram, więc kolejne raty powinny być już niższe.
Dlaczego bank oddaje odsetki dopiero od 23 kwietnia 2026 r.
Ta data nie jest przypadkowa. 15 września 2026 r. Związek Banków Polskich opublikował stanowisko w sprawie wykonania wyroku. Zarekomendował w nim, by w umowach, które były spłacane w dniu wyroku, banki przestały naliczać odsetki od kredytowanych kosztów i oddały klientom te odsetki, które pobrały po 23 kwietnia 2026 r. W nowych umowach takich odsetek ma w ogóle nie być.
To jednak wyłącznie rekomendacja branży, a nie przepis ani wyrok. ZBP sam zastrzegł, że każdy bank ustala szczegóły i harmonogram rozliczeń samodzielnie, stąd różnice w datach: w wiadomości mBanku korekta kończy się 5 października, a w SMS-ie PKO BP 2 października. Rzecznik Finansowy uznał propozycję banków za pierwszy krok, ale jego zdaniem rozliczenie powinno objąć także odsetki pobrane przed wyrokiem TSUE. Na razie ten spór nie jest rozstrzygnięty.
Dla klienta wynika z tego jedno: zakres zwrotu wybrany przez bank nie wyznacza granic jego roszczeń. Nie można zakładać, że odsetki sprzed 23 kwietnia przepadły, ale też nie ma gwarancji, że każdy je odzyska. Zależy to od umowy, historii spłat i terminów.
O jakich kwotach mówimy
Zwrot za kilka miesięcy zwykle nie jest duży. Policzyliśmy przykład: kredyt na 55 000 zł, z czego 5 000 zł to doliczona prowizja, oprocentowany na 10 proc. rocznie i spłacany w 60 równych ratach. W całym okresie spłaty odsetki od samej prowizji wyniosą w takim kredycie około 1 370 zł. Jeśli umowa była w trzecim roku spłaty, automatyczny zwrot za mniej więcej pół roku po wyroku wyniesie około 155 zł, a odsetki od prowizji zapłacone wcześniej, w pierwszych dwóch latach, to już około 840 zł.
Proporcja jest istotna, bo w kredycie ratalnym odsetki są najwyższe na początku spłaty. Im starsza umowa, tym większa część odsetek od prowizji została zapłacona przed 23 kwietnia i nie jest objęta automatycznym zwrotem. To przykład poglądowy, a nie wyliczenie roszczenia konkretnej osoby. Rzeczywiste kwoty zależą od wysokości prowizji, oprocentowania i okresu kredytowania.
Zwrot odsetek a sankcja kredytu darmowego. Czym się różnią
Korekta opisana w wiadomościach dotyczy jednego składnika kosztów: odsetek od kwoty doliczonej do kredytu, i to za wskazany przez bank okres. Bank nie oddaje prowizji, nie rezygnuje z odsetek od wypłaconego kapitału i nie przyznaje, że umowa była wadliwa. Do otrzymania takiego zwrotu wystarcza decyzja banku.
Sankcja kredytu darmowego działa znacznie szerzej. Jej podstawą jest art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim. Jeżeli bank naruszył wskazane tam obowiązki, na przykład źle opisał w umowie koszty albo podał nieprawidłowe informacje, konsument po złożeniu pisemnego oświadczenia oddaje kredyt bez odsetek i innych kosztów należnych bankowi, w tym prowizji. Ponosi tylko przewidziane w umowie koszty ustanowienia zabezpieczenia. SKD nie oznacza umorzenia kapitału: pożyczone pieniądze trzeba oddać. Trzeba też wykazać konkretne naruszenie, a jeśli bank się nie zgodzi, sprawę rozstrzyga sąd.
Czy po zwrocie można jeszcze ubiegać się o SKD
Tak. W pokazanych wiadomościach nie ma ugody, aneksu ani oświadczenia klienta, że rezygnuje z roszczeń. Samo zaksięgowanie zwrotu niczego takiego nie oznacza. Inaczej jest wtedy, gdy bank proponuje podpisanie ugody lub dokumentu potwierdzającego „pełne rozliczenie”. Automatyczny przelew i podpisane porozumienie to dwie różne rzeczy, dlatego każdy dokument do podpisu warto przeanalizować przed złożeniem podpisu.
Zwrot nie działa też w drugą stronę: to, że bank coś oddał, nie oznacza, że SKD na pewno się należy. Przy ocenie umowy sprawdza się, czy bank prawidłowo podał całkowitą kwotę kredytu, oprocentowanie, RRSO wraz z założeniami jej obliczenia, wszystkie koszty i zasady ich zmiany. Liczy się to, co klient wiedział w chwili podpisania umowy, a nie to, jak bank rozlicza ją dziś.
Trzeba też pamiętać o zastrzeżeniu z wcześniejszego wyroku TSUE w sprawie C-472/23 z 13 lutego 2025 r. Trybunał uznał wtedy, że jeśli postanowienie umowy okaże się później nieuczciwe i przez to RRSO wyjdzie zawyżone, samo to nie jest jeszcze naruszeniem obowiązku informacyjnego. Prosta teza „bank oddał odsetki, więc RRSO było błędne, więc należy się SKD” jest zatem zbyt dużym uproszczeniem. Każda umowa wymaga osobnej oceny.
Spłaciłem kredyt przed 23 kwietnia. Czy coś mi się należy?
Mechanizm zaproponowany przez ZBP obejmuje tylko umowy, które były spłacane w dniu wyroku. Osoby, które spłaciły kredyt wcześniej, nie dostaną automatycznego zwrotu, choć to w ich umowach odsetki od prowizji mogły być w całości zapłacone. Nie znaczy to, że nie mają żadnych możliwości. Odsetek pobranych od kredytowanych kosztów mogą dochodzić samodzielnie, zaczynając od reklamacji w banku.
Przy spłaconym kredycie kluczowe są terminy. Uprawnienie do SKD wygasa po roku od wykonania umowy, a więc w praktyce zwykle po roku od spłaty ostatniej raty lub wcześniejszej spłaty całości. Roszczenia o zwrot nienależnie pobranych pieniędzy przedawniają się co do zasady po sześciu latach. Kto spłacił kredyt niedawno, powinien więc działać szybko, bo na SKD może mu zostać niewiele czasu.
Pieniądze wróciły na konto do spłaty. Co to oznacza
Oba banki przekazują zwrot na rachunek służący do spłaty kredytu, a nie na dowolne konto osobiste. Brak wpływu na zwykłym koncie nie oznacza więc, że zwrotu nie było. Nie wiadomo jednak z samych wiadomości, co dzieje się z pieniędzmi dalej: czy czekają na rachunku, pokrywają najbliższą ratę, czy zostały zaliczone na spłatę zadłużenia.
Dlatego warto sprawdzić cztery rzeczy: kwotę operacji, saldo rachunku do spłaty, saldo zadłużenia i nowy harmonogram. Jeśli coś się nie zgadza, bank powinien wyjaśnić, jak zaksięgował zwrot i na jakiej podstawie. Z samego zrzutu ekranu nie da się ocenić ani tego, że bank zrobił to prawidłowo, ani tego, że zrobił to źle.
Jak sprawdzić rozliczenie i o co zapytać bank
Zanim zdecydujesz o dalszych krokach, zbierz dokumenty. Wystarczy pięć rzeczy, a większość z nich pobierzesz z bankowości internetowej albo dostaniesz na wniosek:
- Zachowaj wiadomość z banku wraz z datą otrzymania. Nie publikuj w internecie numeru umowy ani żadnych danych do logowania.
- Przygotuj umowę z załącznikami: formularz informacyjny, tabelę opłat, aneksy i dokumenty ubezpieczenia, jeśli było sfinansowane kredytem.
- Porównaj harmonogram sprzed zmiany i po niej: wysokość raty, termin zakończenia spłaty oraz podział rat na kapitał i odsetki.
- Pobierz historię wszystkich spłat, łącznie z nadpłatami, a nie tylko z ostatnich miesięcy.
- Poproś o wyliczenie zwrotu: kwotę kredytowanych kosztów, zastosowaną stopę, okres i listę rat objętych korektą.
Do zapytania banku o wyliczenia nie potrzebujesz pisma od prawnika. Prośba może brzmieć na przykład tak:
Proszę o szczegółowe wyliczenie zwrotu odsetek od kredytowanych kosztów mojej pożyczki, wskazanie okresu objętego korektą i sposobu zaksięgowania kwoty. Proszę również wyjaśnić wpływ korekty na saldo zadłużenia oraz przyszłe raty i udostępnić zaktualizowany harmonogram.
To jedynie prośba o informacje, a nie oświadczenie o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego. Oświadczenie o SKD musi wskazywać konkretne naruszenia i mieć formę pisemną, dlatego zwykle składa się je dopiero po analizie umowy. Jeśli sprawa jest już w sądzie, nowe dokumenty warto przekazać pełnomocnikowi, żeby uwzględnić zwrot w wyliczeniach i nie żądać dwa razy tej samej kwoty.
Czy ze sprawdzeniem umowy trzeba czekać do końca spłaty
Nie. Umowę można przeanalizować w każdej chwili, także w trakcie spłaty, a nadpłaty nie są przeszkodą. Zgodnie z art. 45 ust. 5 ustawy uprawnienie do SKD wygasa po roku od wykonania umowy. Rzecznik Finansowy uważa, że chodzi o wykonanie zobowiązań przez obie strony, czyli w praktyce zwykle o całkowitą spłatę kredytu, ale w konkretnej sprawie ta data bywa sporna. Ani SMS, ani częściowy zwrot odsetek nie rozpoczyna nowego rocznego terminu.
Wiadomość z banku nie jest też powodem, by przestać płacić raty. Nawet jeśli klient złoży oświadczenie o SKD, a bank je odrzuci, sposób dalszej spłaty trzeba ustalić po analizie sprawy. Zaległości stworzone na podstawie komentarza w internecie mogą kosztować więcej niż sam spór.
Najczęstsze pytania
Czy taki SMS zwiększa moje szanse w sporze o SKD?
Wiadomość dokumentuje, że bank zmienił sposób liczenia odsetek, i warto ją zachować. Nie pozwala jednak ocenić szans ani potwierdzić, że spełnione są przesłanki SKD. O wyniku decydują konkretne zarzuty wobec umowy i dokumenty z chwili jej zawarcia.
Czy bank powinien oddać też samą prowizję?
Zwrot odsetek naliczonych od prowizji nie jest zwrotem prowizji. Prowizję można odzyskać na innej podstawie: w całości przy skutecznej SKD albo proporcjonalnie przy wcześniejszej spłacie kredytu. Sam cytowany SMS niczego w tej sprawie nie przesądza.
Bank odrzucił wcześniej moje oświadczenie o SKD. Czy zwrot kończy sprawę?
Nie wynika to z treści pokazanych wiadomości. Zachowaj wcześniejszą reklamację, oświadczenie, odpowiedź banku i nową wiadomość o zwrocie. Jeśli spór trwa, otrzymaną kwotę trzeba uwzględnić w rozliczeniu.
Dlaczego nie dostałem takiej wiadomości?
Powodów może być kilka: bank mógł nie doliczać prowizji do kredytu, kredyt mógł być spłacony przed 23 kwietnia albo bank jeszcze nie rozesłał informacji, bo sam ustala harmonogram. Bez umowy nie da się tego ocenić. Brak wiadomości nie oznacza, że umowa jest bez wad.
Czy każdy kredyt kwalifikuje się do SKD?
Nie. Sankcja dotyczy kredytów konsumenckich, czyli według ustawy kredytów do 255 550 zł oraz niezabezpieczonych hipoteką kredytów na remont domu lub mieszkania. Zwykły kredyt hipoteczny podlega innym przepisom, dlatego tego poradnika nie należy do niego stosować.
Czy muszę kliknąć link w SMS-ie, żeby dostać pieniądze?
Nie. Pokazany SMS opisuje zwrot automatyczny, bez żadnych działań klienta. Każdą wątpliwą wiadomość sprawdzaj w samodzielnie otwartej aplikacji banku lub przez infolinię z jego oficjalnej strony i nie podawaj nikomu haseł ani kodów tylko dlatego, że powołuje się na zwrot po wyroku TSUE.
Zwrot warto przyjąć, ale umowę ocenić osobno
Wiadomość o zwrocie odsetek to dokument rozliczenia, a nie certyfikat, że cały kredyt jest w porządku. Sprawdź, ile i za jaki okres bank oddał, zachowaj historię spłat i poproś o wyliczenia. Nie zamykaj tematu umowy tylko dlatego, że bank oddał część pieniędzy, ale decyzję o SKD podejmij dopiero wtedy, gdy znasz konkretne podstawy, terminy i ryzyko sporu.
Więcej o tym mechanizmie piszemy w dziale sankcja kredytu darmowego. Jeśli reklamacja w banku nie wyjaśni sprawy, można zwrócić się do Rzecznika Finansowego o wszczęcie postępowania interwencyjnego. Rzecznik może pomóc w sporze, ale nie wydaje wyroku, który wiązałby bank.
Stan informacji: 8 października 2026 r. Cytaty pochodzą ze zrzutów ekranu udostępnionych redakcji; nie stanowią potwierdzenia autentyczności korespondencji przez banki ani opisu zasad dotyczących wszystkich klientów. Numery pożyczek i dane uczestników dyskusji pominięto. Wyliczenie kwot ma charakter poglądowy i zostało sporządzone przez redakcję dla kredytu w ratach równych. Opracowanie: Redakcja Frankowicze.net. Tekst informacyjny nie zastępuje indywidualnej analizy prawnej. Ilustracja główna została wygenerowana z użyciem AI; przedstawia symboliczną scenę, a nie autentyczny ekran bankowy lub fotografię siedziby TSUE.